โปรดใช้วิจารณญาณในการอ่าน อย่าเชื่อโดยขาดการพิจารณาด้วยปัญญา เนื้อหาบางส่วนเป็นเรื่องส่วนตัวของเจ้าบทความ ขอสงวนสิทธิในการเผยแผ่ต่อ โปรดเคารพต่อสิทธิของเจ้าของบทความ

ผิดปรกติ

ถ้าพวกคุณได้ศึกษาคำสอนของหลวงพ่อเทียน คุณจะพบว่า มีคำหนึ่งที่ฟังดูเรียบง่าย คำคำนั้นคือคำว่า ปรกติ หรือศีล คือ ความปรกติ หรือคำกล่าวว่า ศีลนั้นรักษาคนมิใช่ว่าคนรักษาศีล คำพูดพวกนี้เป็นคำพูดที่สื่อตัวสภาวธรรม มิใช่คำสอนที่สื่อถึงข้อวัติปฏิบัติ

เงิน ทอง

ผมตั้งใจไว้ว่าจะใช้เวลาของชีวิตปฏิบัติธรรมให้มากที่สุดโดยไม่ต้องพึ่งพาการบวช ผมตัดสินใจอย่างนั้นเหตุผลหลักมาจากคนใกล้ตัว ผมต้องการแสดงให้เห็นว่า มันไม่จำเป็นที่จะต้องใส่จีวร ท่องมนต์ บิณฑบาท ทำวัตร ผมปฏิเสธไม่ได้ว่าสำหรับคนที่มุ่งจะฝึกกันแบบจริงจัง การบวชจะช่วยตัดภาระเรื่องค่าใช้จ่ายพื้นฐานเท่าที่คุณจะนึกออกไปหลายอย่าง แล้วยังมีคนกราบไหว้ล้อมหน้าหลังเป็นของแถม

The Grandmaster Key

...




คำสอนที่ผมได้ฟังเสมอคือ จิตใจ ความคิดของคนเราเป็นสิ่งที่ควบคุมบังคับบัญชาไม่ได้ จงยอมรับความจริงข้อนี้แล้วปล่อยวางซะ แต่สิ่งที่มันเกิดกับผม คือ ความสามารถบังคับจิตใจและความคิดของตนเองได้ ผมเข้าใจเทคนิคการทำงานของมัน เมื่อผมทำได้ในขณะที่คนเกือบทั้งโลกบอกว่าเป็นไปไม่ได้ ผมควรจะมีชีวิตอยู่ด้วยการเที่ยวโพทะนาถึงความจริงข้อนี้ หรือผมควรใช้ชีวิตเงียบๆดื่มด่ำกับความสามารถที่น้อยคนเป็นกัน มีคนจำนวนน้อยที่เข้ามาถึงจุดนี้ คนพวกนี้จึงถูกมองว่า โคตรโม้ สอนอะไรบ้าบอเลอะเทอะ

เล็งเป้า



สิ่งที่ผมจะเขียนต่อไปนี้อาจสร้างความงุนงงและกลายมาเป็นความไม่เห็นด้วยให้กับคนหลายคน คุณกำลังจะได้อ่านเรื่องที่ไม่เหมือนชาวบ้าน ความเชื่ออันมีมาก่อน การจะตัดสินว่าสิ่งที่คุณจะได้อ่านถูกหรือผิดเป็นสิ่งที่คุณต้องพิสูจน์เอาเอง ยุคสมัยนี้ไม่ใช่ยุคที่มีตถาคตคอยบอกชี้ทางถูกผิดเอาไว้ตัดสิน แต่มันมีหลากหลายอาจารย์มากเสียจนสับสนงุนงงไปหมด แต่ละคนก็พูดเป็นนัยๆว่าของชั้นถูก โดยส่วนตัวผมมองว่าการพึ่งพาตำรามิอาจทำได้โดยสนิทใจ เพราะแต่ละคนที่อ้างตำรา มักตีความเข้าข้างด้านตน ข้อความเดียวกันจึงสะท้อนออกมาตามความเห็นที่ไม่เหมือนกัน และความจริงที่ปฏิเสธแทบไม่ได้เลยคือ คนเรามักจะเชื่อถืออะไรก็ตามที่ใกล้เคียงกับสิ่งที่เราได้ร่ำเรียนมา

หัวใจโพธิสัตว์

ธรรมชาติอย่างหนึ่งของ ธรรม คือพูดออกมาด้วยภาษาไม่ได้ หลายคนคงเข้าใจความจริงเรื่องนี้เป็นอย่างดี เมื่อผมได้ฟังเรื่องเล่าต่างๆจากตำราหรือผู้คน ผมจึงเป็นคนหนึ่งที่ไม่ได้แปลเรื่องราวเหล่านั้นออกมาตรงๆตามเนื้อเรื่อง ผมได้ฟังมาว่า ถาดที่สิทธัทถะอธิฐานได้ลอยทวนกระแสน้ำ หรือพระองค์ไม่มีสภาพแก่ลงเลยหลังจากตรัสรู้ ผมรับรู้เรื่องราวแบบนี้ในลักษณะของการเปรียบเทียบ เนื่องจากสภาวะอันเป็นที่สุดนั้นกล่าวออกมาไม่ได้ เมื่อพูดไม่ได้การสอนตรงๆจึงเป็นเรื่องที่ลำบากมาก

การทวนกระแสน้ำของถาดหมายถึง การสวนกระแสของโทสะโมหะโลภะ ของอารมณ์ ของความคิด สิ่งที่ทวนกระแสนั้นมีแค่เพียงถาดแต่สายน้ำนั้นยังไหลตามวิถีของมัน และสิ่งที่เรียกว่าถาดคือ ความรู้สึกตัว สิ่งนี้นั้นโดยธรรมชาติของมันแล้วไม่แปรเปลี่ยนตามสิ่งใด เมื่อรู้สึกตัวเป็นจริงๆ การทวนกระแสของน้ำจะเกิดขึ้นเอง

เมื่อความรู้สึกตัวพัฒนามาได้ถึงระดับที่ไม่ไหลตาม โทสะโมหะโลภะ สิ่งนั้นเรียกว่า ศีล
เมื่อความรู้สึกตัวพัฒนามาถึงจุดที่ไม่ไหลตาม อารมณ์ สิ่งนั้นเรียกว่า สมาธิ
และเมื่อความรู้สึกตัวพัฒนามาถึงจุดที่ไม่ไหลตาม ความคิด สิ่งนั้นเรียกว่า ปัญญา

แต่โดยปรมัตถ์หาได้มีคำพูดบอกตัวเองอย่างนี้ไม่ มันเป็นเพียงความรู้สึกตัว ที่มีแต่ผู้ที่เข้าถึงมันเท่านั้นตระหนักได้ว่า ระดับความรู้สึกตัวในชั้นของศีลต่างจากระดับความรู้สึกตัวในชั้นสมาธิอย่างไร

ตัวผมเองพัฒนามาได้แค่ระดับสมาธิ จึงขอแบ่งปันเรื่องราวในส่วนของการไม่ไหลไปตามอารมณ์ ช่วงที่ผมฝึกอย่างเข้มข้นวันละประมาณสิบชั่วโมง ผมกินอาหารน้อยมากเพราะมันเสียเวลาฝึก ผมได้ยินบางคนสอนคนอื่นว่า อย่าไปคร่ำเคร่งเกินไป เราต้องฝึกด้วยการรู้สึกตัวอยู่กับการกับงานต่างหากถึงจะเป็นการฝึกที่ถูกต้อง ไม่ใช่อาแต่นั่งกับเดิน ผมไม่เห็นด้วยเท่าไหร่นัก (หลายคนอาจจะคิดว่าเอาอีกแล้วหมอนี่ไม่เห็นด้วยกับอะไรซักอย่าง)

ตอนที่ผมร่อนอยู่เมืองนอก ผมก็ฝึกอย่างจริงจังด้วยการรู้สึกตัวกับการกับงานเกือบจะทั้งวันอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นล้างจาน ส่งหนังสือพิมพ์ ไปเรียนฟังเลกเชอร์ ขี่จักรยาน ความจริงที่ผมได้พบก็คือ การฝึกอย่างนั้นทำได้แค่รักษาระดับความรู้สึกตัวให้อยู่คงที่หรือพัฒนาไปแบบช้าๆ แต่ไม่สามารถพัฒนาความรู้สึกตัวแบบก้าวกระโดดได้ และนี่เป็นเหตุผลสำคัญที่สุดที่ผมยอมลาออกจากมหาวิทยาลัย ผมสังเกตหลายครั้งแล้วโดยเฉพาะช่วงที่ผมดร็อปเรียน ว่าความรู้สึกตัวที่เกิดขึ้นชนิดที่สามารถเปลี่ยนจิตใจสลัดสภาวะเดิมออกได้ ล้วนมาจากช่วงการฝึกเข้ารูปแบบนั่งสร้างจังหวะเดินจงกรมชนิดที่ติดกันเป็นวันวันเป็นอาทิตย์ทั้งสิ้น คำว่าฝึกอย่างต่อเนื่องตามความเข้าใจของผมไม่ได้วัดเป็นวัน อย่างที่ฝึกวันละชั่วโมงสองชั่วโมงทุกวัน แต่มันวัดกันทุกขณะเวลานาที

การฝึกแบบนอกรูปแบบที่สอดคล้องกับการงานนั้นเกิดปัญญาเหมือนกันแต่มันไม่ใช่ระดับความเข้าใจที่จะสามารถสลัดความรู้เก่าออกได้ ถ้าคุณเป็นคนนึงที่เน้นฝึกนอกรูปแบบมากกว่า ขอให้ลองสังเกตสิ่งที่ผมจะเขียนต่อไปนี้นะครับว่าคุณเป็นอย่างนี้จริงหรือไม่

คุณจะค่อยๆรู้อะไรทีละนิดทีละหน่อยสะสมไปเรื่อยๆ แล้ววันนึงเมื่อคุณมานั่งประมวลดูจะพบว่า ความรู้ที่เกิดจากการฝึกฝนของคุณ มันลงตัวสอดคล้องเป็นเนื้อเดียวกันอย่างอัศจรรย์ใจไม่น่าเชื่อ คุณมั่นใจในความรู้ที่คุณมี หาข้อโต้แย้งหักล้างไม่ได้เลย ไม่ว่าอะไรก็มีคำตอบให้กับเรื่องชีวิตและการปฏิบัติธรรมเกือบทั้งหมด เข้าใจไปจนถึงกับมองออกว่าอะไรคือ พุทธศาสนากันแน่ (ผมเคยเป็นมาก่อนผมทราบจุดอ่อนของมันดี)

แต่สำหรับปัญญาที่เกิดจากการฝึกต่อเนื่องติดๆกันชนิดอัดจนกว่าจะสลบที่ผมเรียกว่าเข้ารูปแบบนั้น มีชื่อเรียกอย่างเป็นทางการว่า ปัญญาญาณ เมื่อความรู้ชนิดนี้เกิดขึ้น จิตใจคุณจะเปลี่ยนสภาพแบบทันที อะไรคือสาเหตุของการเปลี่ยนสภาพแบบฉับพลันนั้น นั่นคือ มันจะทำลายความรู้เดิมที่สะสมมาอย่างยากลำบากของคุณจนหมดสิ้น มันจะรู้ขึ้นมาแบบไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้า ว่าอะไรคือสิ่งที่เราเคยโง่ หรือเราเคยเข้าใจผิดอะไรบางอย่างอยู่ วิธีคิดอ่านของคุณจะเปลี่ยนไปทันที และจุดแรกของการเกิดปัญญาญาณคือ จุดที่เข้าใจเรื่อง ศีลปรมัตถ์

แต่บทความนี้ผมจะไม่กล่าวเรื่องศีลปรมัตถ์แล้ว ผมจะกล่าวเรื่องสมาธิที่เป็นเครื่องกำจัดกิเลสอย่างกลาง คำว่ากิเลสอย่างกลางตามที่ผมเข้าใจคือ อารมณ์ทุกประเภทของมนุษย์

อารมณ์ที่เป็นปัญหาคาราคาซังคือ ความง่วง ถ้าผ่านตัวนี้ไม่ได้การปฏิบัติจะชะงักทันที ผมได้ทราบว่า มันก่อให้เกิดปัญหาที่ขวางการปฏิบัติกับผู้อื่นอีกหลายคนเหมือนกัน สำหรับคนที่เน้นฝึกอยู่กับการกับงานคุณจะไม่ค่อยเจอปัญหาเรื่องความง่วงมากนัก แต่สำหรับคนประเภทที่ฝึกชนิดอัดจนกว่าหมดแรงจะเจออย่างแน่นอนและเจอแบบหนักด้วย (ง่วงอันนี้เป็นง่วงเพราะอารมณ์กรรมฐานไม่ใช่ง่วงตามธรรมชาติที่ร่างกายต้องการพักผ่อนนะครับ)

ผมจะสรุปวิธีที่ใช้ผ่านความง่วงจากประสบการณ์ ผมไม่สามารถบอกได้ว่านี่คือการแก้ที่ถูกต้องที่สุดสำหรับทุกคน เพียงผมผ่านมาได้ด้วยการทำอย่างนี้

ลำดับการผ่านอาการง่วง

หนึ่ง ง่วงก่อนระยะการเข้าใจรูปนาม
ให้ทำช้าๆ หรือช้ามากๆ จับความรู้สึกของการเคลื่อนไหวของร่างกายให้ชัดมากๆ ทำจังหวะต้องตั้งใจทำ ความเร็วต้องสม่ำเสมอ

สอง ง่วงก่อนระยะการเข้าใจศีลปรมัตถ์
ให้อยู่กับความรู้สึกของกายล้วนๆเพียงอย่างเดียว ให้จับความรู้สึกตัวที่ตื่นขึ้นของกายให้ชัดเจน

สาม ง่วงก่อนระยะที่ความรู้สึกตัวจะหลุดจากการครอบงำของขันธ์ห้า
ให้เคลื่อนไหวช้าๆเบาๆรับรู้ความรู้สึกตัวเบาๆ เหมือนใบไผ่ต้องลม

สี่ ง่วงหลังจากเข้าใจต้นกำเนิดของความคิด
ให้ความรู้สึกตัวชัดกว่าความง่วง ต้องปล่อยให้ง่วงแต่ความรู้สึกตัวต้องชัดกว่า (ช่วงนี้ยากที่สุด)

ห้า เป็นระยะการเข้าใจกระบวนการการทำงานการก่อกำเนิดของความง่วง
อธิบายด้านล่างครับ


หก ซัดกับความง่วงยกสุดท้าย
เดิมพันชนิดไม่ชนะไม่เลิก


เจ็ด สมาธิเกิดขึ้นแล้ว
เอาชนะความง่วงได้อย่างเด็ดขาด



การแก้ที่ผมบอกนี้มิใช่ว่าคุณเอาไปใช้แล้วจะหายง่วงทันที มันเป็นเพียงตัวแก้ทางกัน ผมรับรองได้ว่ามันจะช่วยคุณบรรเทาอาการง่วงลงได้ เพื่อให้คุณฝืนฝึกต่อไปได้โดยไม่แพ้ความง่วง และคุณห้ามนอนอย่างเด็ดขาด ห้ามเอนหลัง ห้ามออเซอะ เวลาง่วงสมองจะเริ่มหาเหตุผลคิดเข้าข้างตัวเองอย่าไปฟังความคิด

เมื่อ สมาธิ เกิดขึ้นแล้ว ความง่วงจะไม่เกิดในขณะฝึกอีกต่อไป สมาธินั้นสามารถเอาชนะอารมณ์ต่างๆได้ก็จริง แต่ยังแพ้ทางความคิด นั่นหมายถึงยังแพ้การเข้าไปในความคิด ยังมีการเผลอถึงจะสั้นมากๆ เมื่อก่อนนั้นความคิดมันมีพรรคพวกมาก มันยำเราได้พราะพวกมันมากกว่า บางที่ก็ส่งอารมณ์มาร่วม บางทีส่งอดีตมา บางทีส่งอนาคตมา บางทีส่งเวทนามาล้อมหน้าล้อมหลัง เข้าไม่ถึงตัวบอสมันซักที พอมาถึงจุดนี้เหมือนกับการล้างไพ่ใหม่ จะมีสองตัวดวลกันตัวต่อตัวๆแล้วคือ ความรู้สึกตัวและความคิด จะไม่มีอารมณ์มาเกี่ยวอีก (หมายถึงอารมณ์ยังเกิด แต่ดับลงทันที เพราะกำลังของสมาธิที่แน่วแน่มั่นคงในความรู้สึกตัวมันแข็งกว่า)



ต่อไปคือ กระบวนการของความง่วง ซึ่งจะทำให้คนที่มอง พุทธศาสนาในลักษณะการอธิบายด้วยเหตุผลล้วนๆ สามารถเข้าใจได้ง่ายขึ้นนะครับ

คนเรามีความคิดอยู่สองประเภทคือ คิดเป็นภาพและคิดเป็นเสียง
เมื่อคุณคิดเป็นเสียงชนิดที่ควบคุมไม่ได้คุณจะไม่มีวันง่วงเพราะมันจะฟุ้งซ่าน

แต่เมื่อเวลาคุณคิดเป็นภาพในขณะที่ความคิดเริ่มเนือยเชื่องช้า (เพราะความรู้สึกตัวในขณะที่ฝึกมันไปตัดกระแสของความคิด) คุณจะวูบหลับ และความคิดลักษณะเป็นภาพที่ทำให้ง่วง คือความคิดที่ไม่เกิดอารมณ์ คือความคิดที่โผล่ขึ้นมาเป็นภาพเฉยๆไม่มีอารมณ์ร่วม มันจะเกิดวูบเดียวเร็วๆ (พอสมองเริ่มมึนเพราะความง่วงมันจะจับความร็วตรงนี้ไม่ทัน)

อันนี้ต้องลงเวิร์คชอปกันหน่อย คุณลองคิดอะไรเป็นภาพถึงเรื่องที่คุณสะทือนใจเช่น ขับรถชนคน แฟนอยู่บนเตียงกับคนอื่น เจอแมลงสาปในชามก๋วยเตี๋ยว ความคิดเป็นภาพพวกนี้ไม่ทำให้ง่วงเพราะมันมีอารมณ์ร่วมวงด้วย ความคิดเป็นภาพที่จะทำให้คุณตาปรือ สมองเริ่มมึนคือ การคิดเป็นภาพที่ไม่มีอารมณ์และโผล่มาเป็นวูบๆถี่ๆ

และนี่คือเหตุผลที่ทำไมคนฟุ้งซ่านไม่สามารถนอนหลับลงได้ ทำไมเวลาที่เราฝันเรามักฝันเป็นภาพ และทำไมเมื่อเวลาที่เราหลับลงแล้วทำไมเราถึงไม่ง่วงขณะฝัน เพราะการฝันคือการเข้าไปในความคิดแบบสมบรูณ์ เมื่อความคิดทำงานเต็มที่มันจะไม่ง่วงอีก พอเราตื่นมันสลึมสลือเพราะความคิดมันทำงานยังไม่เต็มที่ มันพึ่งเริ่มสตาร์ทเครื่องใหม่

เพราะฉะนั้นวิธีที่โง่ที่สุดแต่ได้ผลในการแก้ปัญหาการง่วงคือ เมื่อคุณรู้ว่าจะแพ้ความง่วงแล้ว ให้คุณคิดครับ คิดอะไรก็ได้ จะด่าว่าตัวเอง บ่น ด่าทอใครในใจก็ได้ให้เกิดอารมณ์ แต่ให้ใช้เมื่อคุณจวนตัวเท่านั้น เพราะวิธีนี้ไม่ใช่การไปพ้นจากความคิด เพียงแต่อาศัยกลไกของความคิดแก้ทางกันเท่านั้น

ผมเคยคิดว่าผมผ่านตัวง่วงได้แล้วในแต่ละขั้นของระดับจิตใจที่เปลี่ยน แต่ความง่วงมันก็กลับมาได้อีกทุกครั้ง เมื่อผมเข้าใจกระบวนการของมันผมจึงดีใจมาก แต่ดีใจได้ไม่เกินชั่วโมง ผมก็ตระหนักว่า ผมรู้กระบวนการมันก็จริงแต่จะแก้ยังไงล่ะ เพราะความคิดส่วนใหญ่ของผมเป็นภาพเกือบทั้งนั้น ผมเรียนมาทางดีไซน์เวลาผมคิด ผมจึงมักคิดเป็นภาพ

ผมก็มุ่งหน้าฝึกต่อไป อย่างน้อยก็เข้าใจกลไกของมันแล้ว มันก็ง่วงอีกแล้วครับ แต่อยู่ดีดีความรู้สึกตัวมันลงล็อค มันจับอยู่ที่ความรู้สึกตัวอย่างเดียว ความง่วงอารมณ์ต่างๆประดังกันเข้ามา แต่สติมันชัดเจนอยู่กับความรู้สึกตัวมากกว่า มันไม่สนอารมณ์อีกเลย มันจะเอาแต่ความรู้สึกตัวอย่างเดียวมันมั่นคง แต่อารมณ์ยังเกิดและดับอยู่นะครับเพียงแต่อารมณ์ไม่มีการตั้งอยู่ และผมก็เข้าใจเรื่องสมาธิ ตั้งแต่นั้นมาไม่มีอาการง่วงอีกเลย จะฝึกหนักต่อเนื่องยาวนานแค่ไหนก็ไม่ง่วง ยกเว้นตอนจะนอน คราวนี้รู้ตัวเองจริงๆว่า ผ่านตัวนี้แล้ว เพราะไม่มีการดีใจในการหลุดเกิดขึ้นเหมือนช่วงก่อนๆ

วันต่อมาผมกำลังฟิตข้าวปลาไม่ต้องกิน ชั้นจะฝึกอย่างเดียว สภาวะความเข้าใจในสมาธิแบบเมื่อวานไม่เกิดอีก จิตใจมันก็ดิ้นรนครับ มันจะพยายามทำให้เป็นแบบเมื่อวานเพราะมันกลัวจะง่วงอีก ผมงุ้นง่านกับการหาทางให้กลับไปเป็นอย่างเมื่อวานอยู่ครึ่งวัน จนในที่สุดเข้าใจว่าตัวเองติดอารมณ์ความพอใจไม่พอใจในอารมณ์ตัวนี้อยู่ พอเข้าใจปุ๊บมันหลุดออกไปเลย เรื่องอารมณ์มันซับซ้อนถ้าอ่านไม่ขาดจริงๆ มันจะติดตัวใดตัวหนึ่งอยู่สมอ

พอมันหลุดความง่วงและความพอใจไม่พอใจไปสองตัวนี้ จะฝึกกี่ทีมันมีสมาธิอยู่ที่ความรู้สึกตัวตลอด จริงๆแล้วความง่วงคือป้ายบอกทางนั่นเอง คนที่ฝึกแล้วง่วงนั้นคือ คุณมาถูกทางแล้วนะครับเพราะมันไม่เข้าไปในความคิด เพียงแต่มันไปติดอยู่ที่ป้าย ต้องชนมันให้กระเด็นเท่านั้นเอง ต้องเข้าใจเส้นทางชนิดที่ไม่จำเป็นต้องใช้ป้ายอีก


เรื่องตลกอย่างหนึ่งที่ผมเข้าใจในขณะที่กำลังหาทางเอาชนะเรื่องของอารมณ์คือ สภาวะจิต ระลึกชาติ ภพภูมิ ผมไม่เคยคิดมาก่อนเลยว่า ผมจะมาเข้าใจของพวกนี้ แต่ผมไม่ได้อ่านจิตได้เหมือนหลวงพ่อดังๆ ผมไม่ได้ระลึกว่าชาติก่อนตัวเองเกิดเป็นอะไร ผมไม่ได้เหาะลงดิน ปีนขึ้นสวรรค์มานะครับ

ตอนที่ผมฝึกมันเห็นสภาวะจิตตัวเองชัดๆเลยว่า สิ่งที่เรากำลังตั้งหน้าตังตาฝึกอยู่นี่ มันเป็นการยกระดับจิตใจของมนุษย์ให้สูงขึ้น มันเปลี่ยนพัฒนากันได้จริงๆ เรากำลังเล่นอยู่กับจิตใจตัวเองให้มันไปได้ไกลที่สุด

ผมเดินผ่านหมาครับ มันนอนอยู่ที่ถนน ผมก็เลยรู้ขึ้นมาว่า จิตใจผมตอนง่วงนี่ก็เป็นแบบเดียวกันกับหมาตอนง่วงนี่เอง จิตใจมันเวลาที่มันจะขึ้นตัวเมียก็เป็นแบบเดียวกับจิตใจผมที่พยายามจะลากผู้หญิงขึ้นเตียงให้ได้ เวลาผมเดินผ่านร้านไก่ย่างแล้วอยากกินผมก็เลยรู้ว่า จิตใจของเปรตเป็นอย่างนี้เอง ผมเห็นคนขี้เกียจฝึกไม่เอาถ่านแล้วอยากเข้าไปตบกะโหลกมันเป็นจิตใจของคนพาล เวลาที่ผมจะเอาชนะอะไรด้วยกำลังมันเป็นจิตใจของสัตว์เดรัจฉาน เวลาผมเนรคุณใครผมกลายเป็นสัตว์นรกเพราะจิตใจผมมันกระด้างไม่รู้คุณคน เมื่อผมขี้เกียจฝึกผมก็เลยเห็นหน้าตาของมารว่ามารมีจิตใจแบบนี้ และเมื่อผมด่าว่าใครด้วยอารมณ์ขาดสติผมกำลังถูกผีสิงอยู่

พอผมเข้าใจแบบนี้ เวลาที่ผมเดินตามท้องถนนแล้วเห็นผู้คน ผมจึงรู้ว่าเค้ากำลังมีสภาพจิตใจแบบไหน เพราะเมื่อผมทำแบบเค้าผมก็มีสภาพจิตใจแบบเดียวกัน เมื่อผมไปร้านอาหารที่มีคนรอต่อคิวยาวๆผมไม่ได้มองว่าร้านนี้อร่อย สิ่งที่ผมเห็นคือ หน้าตาสวยหล่อแต่งตัวดีแต่สภาวะจิตของเปรตเต็มไปหมด และสิ่งที่น่าขนลุกที่สุดตัวผมเองเคยเกิดเป็นเปรตเพราะผมรอคิวเข้าไปกินอาหารแบบตักกินไม่ยั้งเหมือนกัน หน้าตามือท้าเป็นคนแต่จิตใจเปลี่ยนแปลงได้เรื่อยไป

ตอนที่ผมหาวิธีเอาชนะความง่วง ผมดูจิตใจตัวเองก็เลยได้รู้ว่าจิตใจโพธิสัตว์เป็นแบบนี้ เป็นจิตใจของคนที่ไม่ยอมแพ้ ไม่ล้มเลิกต่อความตั้งใจไม่ว่าจะเจออุปสรรคอะไร ความต้องการระดับนี้ไม่ใช่ความโลภแล้ว คนที่ยอมตายเพื่อทำอะไรสักอย่างไม่ใช่จิตใจของคนโลภแต่เป็นความเด็ดเดี่ยว ผมจึงเข้าใจว่าทำไมสิทถัธถะทิ้งครอบครัวเพื่อออกหาบางสิ่งบางอย่าง มันไม่ใช่ความเห็นแก่ตัวแต่มันเป็นพลังผลักดันในสิ่งที่สงสัยและต้องหาคำตอบชนิดที่ถ้าไม่พบจะไม่ยอมตายเด็ดขาด คนที่ไม่มีพลังชนิดนี้ในตัวคงไม่เข้าใจถึงการกระทำของคนประเภทนี้ ผมจึงได้เข้าใจว่าใครใครก็เป็นโพธิสัตว์ได้นี่ ขอให้มีจิตใจเด็ดเดี่ยวในเรื่องที่เป็นประโยชน์ต่อตัวเองรวมถึงคนอื่นและไม่ยอมแพ้ต่ออุปสรรคทั้งหมดที่เกิดไม่ว่าจะกี่ครั้งก็จะยังมุ่งหน้าทำต่อไป คนคนนั้นจะมีหัวใจของโพธิสัตว์ตามความเข้าใจของผม เพียงแต่โพธิสัตว์นั้นแพ้ทางความไม่เข้าใจแจ่มแจ้งแทงตลอดเท่านั้นเอง

ถ้าอย่างนั้นแล้วจิตใจของพระพุทธเจ้าเป็นอย่างไร มันก็เป็นจิตใจที่ไม่มีจิตใจใดใดนั่นเอง เป็นจิตที่ว่างจากจิตใจทุกรูปแบบ เพราะมันเป็นจ้าวแห่งจิตทั้งปวง ผมเดาเอาเองว่ามันคงจะลงไปในรูปแบบนั้น

สวรรค์นรกภพภูมิ เกิดตรงมันไม่รู้สึกตัวนี่นา และศัพท์สวยหรูที่ตั้งชื่อให้มันคือ อวิชา ไม่รู้สึกตัวเองอยู่เสมอมันถึงไปเกิดเป็นตัวนั่นตัวนี่ ระยะวลาการเกิดก็อยู่ตรงที่กลับมารู้สึกตัวได้เร็วแค่ไหน



ในเวลาที่คุณฝึกแล้วเกิดปัญหาที่คุณรู้สึกว่ามันช่างยากเหลือเกิน ไม่มีคนให้ถามหรือถึงมีคำตอบก็ไม่ข้าใจ ท้อแท้ไม่ไหวแล้ว สิ่งสุดท้ายที่จะช่วยคุณได้คือ กำลังใจของตัวคุณเองเท่านั้น ต่อให้คุณไม่รู้ทางไปแต่อย่าหยุดฝึก จงกัดปัญหาอย่าปล่อยจนกว่าคุณจะรู้วิธีผ่าน แล้วบางสิ่งที่เรียกว่าเด็ดเดี่ยวจะสะท้อนออกมาในแววตาของคุณ





ขอให้มีจิตของโพธิสัตว์สถิตอยู่ในหัวใจครับ

ประนีประนอม

สิ่งหนึ่งที่ผมไม่เห็นด้วยเลยคือ การเหมารวมว่าการปฏิบัติทุกอย่างจะไปเจอกันในท้ายที่สุด และคำเปรียบเปรยที่ได้ยินบ่อยที่สุดอันหนึ่งคือ การขึ้นสู่ยอดเขาไม่ว่าจะขึ้นมาจากทางไหนมันจะไปเจอกันที่ยอดเขาได้ทั้งนั้น คนที่พูดอย่างนั้นเพราะภูเขาในความคิดเค้าเป็นอะไรประมาณภาพนี้




ในความเป็นจริงภูเขามันตั้งเดี่ยวๆเป็นลูก มียอดแหลมอันเดี่ยวเด่ๆขึ้นไปเหมือนภาพข้างบนหรือเปล่า ในทัศนะของผม ธรรม ไม่ใช่ของกระจอกที่จะเอาไปเทียบได้กับภูเขาเพียงลูกเดียว แต่มันเป็นลักษณะการรวมกันของเขาหลายๆลูก มันมียอดเขาสูงไม่รู้กี่อัน บางอันมองจากข้างล่างมันดูสูงพอพอกัน แต่พอขึ้นไปยืนอยู่ตรงนั้นจริง มันสูงไม่เท่ากัน




ปัญหาที่ผมสังเกตได้ทุกวันนี้คือ ผู้ที่ตั้งตนเป็นอาจารย์ทั้งหลายยืนอยู่บนยอดเขาคนละยอด และในมุมมองของศิษย์แต่ละคนมองว่ายอดเขาอันนั้นๆสูงที่สุดแล้ว ผู้ที่อยู่บนยอดหรือพูดง่ายๆว่าบรรดาอาจารย์ทั้งหลาย หากไม่หลงตนจนเกินไปนั้น จะต้องมองออกว่าพวกเค้าไม่ได้อยู่บนยอดเดียวกัน และหากมีปัญญาเพียงพอย่อมต้องมองออกอีกด้วยว่า ยังมียอดเขาอื่นที่สูงกว่ายอดที่ตนอยู่ พวกคุณไปลองขึ้นเขาดูก็ได้เมื่อคุณอยู่บนยอดเขาซักอันที่มันไม่สูงที่สุด คุณจะรู้ว่ายอดเขาที่คุณเหยียบอยู่นั้นยังไม่ใช่ที่สุด แต่ส่วนใหญ่คนที่ยืนบนยอดมักลงจากยอดเขาไม่ได้ เพราะทิฐิและแววตาของบรรดาลูกศิษย์ของตนนั่นเองที่ขวางไว้



คุณมองภาพด้านบนนี้แล้วพิสูจน์ให้ประจักษ์ตามคำกล่าวได้ไหมว่า ท้ายที่สุดมันจะมาเจอกันที่ยอด คุณลองปล่อยคน 10 คน ที่ตีนเขาแต่ละด้าน ใครในพวกคุณมั่นใจบ้างว่า ท้ายที่สุดทั้งสิบคนต่างคนต่างปีนด้วยวิธีของตน จะมาเจอกันที่ตำแหน่งเดียวกันบนยอดสูงสุด มันเริ่มตั้งแต่เลือกยอดที่จะขึ้นแล้ว ไหนจะเส้นทางที่ใช้ มันไม่ใช่ว่าเดินขึ้นไปที่ยอดซักอัน พอรู้ว่าไม่ใช่อันที่สูงสุดก็เดินลงเพื่อไปยอดอื่นแบบนั้น ถ้าคุณเลือกยอดผิดคุณไม่เพียงเสียเวลาแต่ยังเสี่ยงตายผิดที่อีกด้วย เพราะการขึ้นเขาแต่ละยอดใช้เวลาเป็นปีๆ


ผมไม่ทราบว่าพวกคุณเคยเดินเขากันจริงๆหรือไม่ ตอนที่ผมอยู่ต่างประเทศผมเดินบ่อยๆกับเพื่อน สิ่งที่ผมพบจากความเป็นจริงคือ เมื่อผมอยู่ในเส้นทางเดินเขา ผมไม่สามารถเห็นยอดเขาได้เลย ผมเห็นแต่ต้นไม้ ท้องฟ้า สัตว์ป่า พื้นด้านล่าง เก้าอี้ให้นั่งพัก จุดชมวิว ที่สักการะเยซุส ยอดเขาอยู่ทางไหนกัน ถ้าไม่มีถนนคงเดินปีนป่ายสะเปะสะปะแน่ วิธีที่คุณใช้ฝึกนั้นทำให้คุณมั่นใจหรือเปล่าว่า ทางที่คุณเดินมันทอดตัวไปที่ยอดได้จริง คุณเห็นเป็นทางเดินไปชัดๆแบบมั่นใจว่าต้องถึงแน่ๆหรือเปล่า ถ้าคุณยังไม่เห็นเป็นทางที่มั่นใจอย่างนี้ เรื่องวิปัสสนาไม่ต้องมาพูดหรอก



ผมมองว่าปัญหาของแนวทางการสอนอันเป็นที่มาของชื่อเรียกว่า สายยุบหนอ สายเคลื่อนไหว สายอานา สายดูจิต หรือสุดแท้แต่เรียกตามชื่ออาจารย์มีมานานแล้ว และด้วยความคลุมเครือต่อผลของมันว่าแท้จริงแล้ววิธีแต่ละแบบมันนำไปสู่อะไร จึงเกิดอุบายเพื่อประนีประนอมขึ้นมาว่า จงฝึกตามแต่จริต ถูกจริตอันไหนให้ฝึกอันนั้น

และนี่คือต้นกำเนิดของการทะเลาะวิวาทของบรรดาศิษย์แต่ละสายในทุกวันนี้ ซึ่งพิสูจน์ได้ตามเว็บไซด์ธรรมะที่เปิดให้สนทนาแลกเปลี่ยนความเห็นทั่วๆไป เพราะผู้ที่ทำท่าทีว่าเป็นผู้รู้ของแต่ละสายทั้งหลายเห็นไม่ตรงกันและนำไปสู่การทะเลาะหมางใจกันเอง และทางออกที่เหมือนจะเป็นแสงสว่างหนึ่งเดียวก็คือ จับมันไปเทียบกับตำราซะก็สิ้นเรื่อง ตำราว่าไว้ตามคำสอนศาสดาเด๊ะๆ เถียงกันทำไม

ปัญหาระลอกสองก็ตามมาคือ ตีความไม่ตรงกันหรือหยิบคนละบรรทัดมาเถียงกัน ใครหลักฐานแน่นกว่าคนนั้นเชื่อถือได้ แต่หากมองย้อนกลับลงไปที่ตัวคน ที่ดูเหมือนจะเชื่อถือได้ ทำไมเค้าถึงมีนิสัยแย่ล่ะ ทำไมทำไม่ได้อย่างที่สอนคนอื่นล่ะ อ่านแต่ตำราหรือเปล่า เก่งแต่ท่องหรือเปล่า ใบลานเปล่าละมั้ง



โดยส่วนตัวแล้วผมไม่เชื่อว่า ธรรม เป็นเรื่องของการประนีประนอม มันเป็นเรื่องของความจริง มันเป็นอย่างที่มันเป็น สมัยก่อนมีบางคนบอกว่าโลกนี้กลม คนส่วนใหญ่บอกว่าไม่หรอกมันแบน มันใช้การประนีประนอมได้หรือไม่ว่า งั้นก็ให้มันกลมๆแบนๆผสมกันดีมั๊ยเจอคนละครึ่งทางเราจะได้อยู่กันอย่างสันติ สอนคนรุ่นต่อไปว่าโลกเรามันก็กลมๆแบนๆแบบนี้ล่ะ มีแต่คนโง่เง่าถูกหลอกง่ายๆเท่านั้นล่ะ ที่จะยอมรับข้อตกลงเพี้ยนๆนี้โดยไม่พิสูจน์อะไรเลย

ไม่ว่าเราจะตัดสินอย่างไรในฐานะมนุษย์ ดาวเคราะห์ที่เราอาศัยอยู่นี่ มันก็เป็นของมันอย่างนั้น มันไม่สนหรอกว่ามนุษย์ตกลงกันไว้ว่าจะให้มันแบนหรือกลม การเข้าถึงสัจธรรมก็แบบเดียวกัน มันจึงจำเป็นต้องมีผู้รู้จริงเอาไว้สอนเอาไว้ชี้ทาง ไม่อย่างนั้นตถาคตจะมีประโยชน์อะไร ถ้าปฏิบัติแบบไหนก็ได้ตามแต่จริต สุดท้ายมันก็ต้องบรรลุธรรมเหมือนกันหมดทุกคนมิถูกหรือ ความเป็นจริงมันก็สะท้อนอยู่แล้วว่า เหตุการณ์ที่เกิดในทุกวันนี้ไม่เป็นอย่างนั้น ในเมื่อธรรมแท้ต้องรู้อย่างเดียวกัน ทำไมอาจารย์ต่างๆสอนไม่เหมือนกันล่ะ เหตุผลง่ายๆก็คือ พวกเค้ารู้ไม่เท่ากัน รู้ไปคนละเรื่อง และสอนได้เท่าที่รู้ เรื่องเพี้ยนๆต่อมาก็คือ คำสอนที่ต่างกันนั้นถูกสโคปใหญ่บังคับไว้ว่า มันคือธรรมะของพระพุทธเจ้าคนเดียวกัน

ในฐานะที่ผมเป็นคนหนึ่งที่เล็งยอดเขาที่หลวงพ่อเทียนเหยียบอยู่ ผมยังไม่เคยได้ยินคำสอนไหนของเค้า ที่ประนีประนอมเข้าหลอมรวมเป็นคำสอนกับอาจารย์คนอื่นๆเลย

เค้าสอนให้ลืมตาฝึก ไม่เคยได้ยินว่า หลับมั่งลืมมั่งก็ได้แล้วแต่ถนัด
เค้าสอนให้เคลื่อนไหว ไม่เคยได้ยินว่า เคลื่อนมั่งนิ่งมั่งก็ได้แล้วแต่ถนัด
เค้าสอนให้รู้สึกตัว ไม่เคยได้ยินว่า ถ้าไม่ก้าวหน้าให้ใช้ อานาปานสติช่วย หรือให้ใช้ยุบหนอพองหนอเข้าช่วย
เค้าสอนให้รู้สึกตัว ไม่เคยได้ยินว่า ให้ฝึกฐานกายก่อนแล้วขยับไปเวทนาแล้วขยับไปจิตแล้วขยับไปธรรม
เค้าสอนให้รู้สึกตัว ไม่เคยได้ยินว่า กายเป็นเพียงฐานให้รู้จักจิต ถ้าเห็นจิตแล้วข้ามกายไปดูจิตอย่างเดียวก็ได้
เค้าสอนให้เท่าทันความคิด ไม่เคยได้ยินว่า ถ้าฟุ้งซ่านให้ใช้ดูลมพุทโธให้สงบระยะหนึ่งก่อน เมื่อสงบแล้วจึงค่อยมาฝึกรู้สึกตัว
เค้าสอนให้ออกจากความคิด ไม่เคยได้ยินว่า ให้ใช้ความคิดพิจารณาธรรมะ เปิดตำราเทียบเคียงความถูกต้อง
เค้าสอนให้เจริญสติอยู่ทุกขณะ ไม่เคยได้ยินว่า ง่วงเหนื่อยมากให้หยุดพัก เอาทำสบายๆเป็นเกณฑ์

สิ่งเหล่านี้ผมไม่เคยได้ยินจากคำสอนที่ผมฟังจากเทปมาเป็นร้อยๆรอบ แต่กลับได้ยินมาตลอดจากลูกศิษย์ที่อ้างว่าฝึกตามแนวทางของท่าน ผมอาจจะฟังไม่ถูกต้องเองก็เป็นได้ แต่จากที่ผมสังเกตการสอนของหลวงพ่อเทียน เค้าไม่ใช่ลักษณะของการประนีประนอมหรือพยายามจะรวมสายที่แตกแยกเป็นหนึ่ง ธรรมที่ท่านสอน สอนเพียงสิ่งที่ท่านเข้าใจจากตัวเองที่ได้พิสูจน์แล้วเท่านั้น ไม่มีการอ้างอิงเอาวิธีสายอื่นๆมาช่วยต่อยอดอะไรทั้งนั้น วิธีที่เค้าสอนมันไปได้ตั้งแต่ต้นจนจบโดยตัวมันเอง

จากการที่ผมได้สนทนากับคนหลายคนที่ฝึกสายเดียวกันหรือต่างสาย ความจริงที่ผมพบก็คือ ผมเข้าใจไม่เหมือนพวกเค้า พวกเค้าเข้าใจไม่เหมือนผม พวกเราประสบและพบเจอความเข้าใจคนละอย่าง ใครๆก็ว่าของตัวเองถูก เพราะฉะนั้นถ้าคุณเห็นว่าสิ่งที่ผมเขียนเป็นเรื่องเหลวไหลและห่างไกลจากการไปพ้นจากทุกข์ ไม่มีความจำเป็นอะไรที่ต้องเสียเวลาอ่าน ผมพูดตรงๆเลยนะผมไม่ง้อเลยครับ ในเมื่อผมเองก็ทำอย่างเดียวกัน ผมไม่เสียเวลาอ่านอะไรที่ผมเห็นว่าห่างไกลจากการรู้จักตัวเอง และสิ่งที่ผมใช้เลือกว่าคำสอนไหนผิดหรือถูกคือ ลงมือพิสูจน์และสังเกตตัวผู้สอนว่าทำได้อย่างที่สอนหรือเปล่า พวกที่เก่งพูดคือ ตัวเลือกแรกที่ผมจะตัดออกบัญชีรายชื่อ ผมจับตาดูพวกเก่งทำก่อน

สำหรับคนที่ฝึกแล้วเข้าใจไปคนละแบบกับผม พวกเค้าจะไปประสบพบเห็นอะไรนั้นผมไม่ทราบและผมไม่กระหายอยากรู้แม้แต่นิดเดียว แต่เมื่อเราได้เผชิญหน้ากันเราจะรู้ได้เองว่า เราเข้าใจไม่เหมือนกัน คุณไม่มีทางที่จะมาตรงจุดผม และผมจะไม่มีวันหวนไปเจอคุณ เหมือนมันเลือกเทือกเดียวกันแต่เล็งคนละยอดเขานั่นเอง



ผมจะเขียนอะไรต่ออีกซักนิดเพราะเนื้อหามันใกล้กัน และระหว่างนี้ผมอาจจะไม่มีเวลาอัพเดทบทความ พวกคุณไม่มีความจำเป็นต้องเสียเวลาเข้ามาเยี่ยมในช่วงนี้ ผมไม่ได้ปลื้มนักหรอกที่ตัวเลขคนเข้าชมบล็อกมันเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ผมเพียงใช้มันเช็คว่า ยังมีคนที่กลับมาอ่านอยู่เท่านั้น จะให้บอกกี่ครั้งก็ได้ผมไม่สนคนอ่าน ผมสนคนทำ





ความเหมือนกัน เจอเหมือนกัน ปีนเขายอดเดียวกันนี้ ผมขอนำเรื่องของคุณพ่อผมมาเล่าให้ฟัง

ผมไม่ค่อยสอนอะไรคุณพ่อผมมากนัก ผมมักจะถามเค้าเพียงแค่ว่า รู้สึกตัวไหม รู้สึกชัดไหม เค้ามักตอบว่า รู้สิ ยกมือมันก็ต้องรู้อยู่แล้ว ต่อมาเค้าคงสงสัยว่า รู้สึกตัวแล้วจะให้รู้สึกอะไรอีก ทำไมผมถามซ้ำๆอยู่แค่คำถามเดียวมาเป็นปีปี ถ้ามันพอจะก้าวหน้ามันต้องถามคำถามอื่นบ้างซิ

ผมเริ่มด้วยการให้เค้า ตอบว่าความรู้สึกตัวที่ไม่เปลี่ยนไปจากเดิม แม้ว่าเราจะไม่เคลื่อนเราก็รู้สึก เค้าบอกว่า ที่มัน ชาๆ ใช่ไหม ( ซึ่งคำพูดนี้ไปตรงกับคำพูดของน้องชายของผมอีกคนที่ผมแนะอยู่ เค้าจะพูดเลยว่า ความรู้สึกที่มันชาๆเฉยๆนี่ใช่ไหม สองคนนี้จับตัวเดียวกันได้แต่เค้าทั้งคู่ไม่มั่นใจว่ามันจะนำไปสู่อะไร ผมจึงบอกว่า ไม่ต้องสนใจว่ามันจะเรียกว่า ชาๆ หรือเฉยๆ เพราะบางคนอาจจะไม่พูดออกมาแบบนี้ ให้จับสังเกตความรู้สึกตัวที่ไม่ว่า จะเคลื่อนหรือหยุด ความรู้สึกตัวนี้จะไม่มีวันเปลี่ยนแปลง ตอนนั้นน้องผมติดอารมณ์ง่วง ผมแอบเห็นนั่งคอพับอยู่ในกุฏ ตอนนั่งในศาลาก็เห็นวูบๆ ผมรู้ว่าถึงจุดที่ต้องเข้าแล้ว ผมบอกเค้าว่า ให้ทำช้าๆแบบนี้แบบนี้นะ สองชั่วโมงผ่านไปบอกว่า หายง่วงแล้ว จากนั้นก็ฝึกแบบแทบจะไม่หยุดอีกเลย เค้าถามผมว่ารู้ได้ยังไงว่า ความรู้สึกตัวอันนี้นั้นมีอยู่ เรื่องง่ายๆก็สังเกตเอานะซิผมว่าอย่างนั้น )

กลับมาที่คุณพ่อผมนะครับ เค้าค่อยๆเริ่มฝึกใหม่ เหมือนกับจะหาว่า ไอ้ความรู้สึกตัวที่ผมถามซ้ำซากอยู่นั่น มันใช่ตัวเดียวกับที่เค้ากำลังรู้สึกรึเปล่า เค้าเริ่มเอะใจจึงเริ่มวางเวลาฝึกเป็นระบบ ใช้เวลาก่อนนอนสองถึงสามชั่วโมง ผ่านไปประมาณหนึ่งอาทิตย์ เค้าโทรหาผม บอกว่า รู้สึกตัวดีมาก มันชัดเจนมาก พ่อว่าแต่ก่อนพ่อยังรู้สึกตัวไม่จริงนะ ตอนนี้เลยเคลื่อนไหวซ้ำไปซ้ำมา ทีละจังหวะซ้ำๆอยู่อย่างนั้น อย่างพลิกมือนี่พลิกอยู่อย่างเดียวนี่ล่ะยี่สิบครั้ง แล้วค่อยยกมือขึ้นอีกยี่สิบครั้ง เอาให้มันรู้สึกจริงๆไปเลย มันถูกไหมแบบนี้ ผมไม่ได้ตอบอะไรมาก นอกจากบอกให้ทำอย่างนั้นล่ะต่อไป แต่ผมรู้ทันทีสัญญาณแรกมาแล้ว

วันต่อมาเค้าโทรหาอีกบอกว่า ตอนนี้เค้าเคลื่อนไหวช้ามากๆ คนอื่นเห็นต้องรำคาญแน่ ที่ต้องทำอย่างนั้นเพื่อให้มันรู้สึกชัดจริงๆ พ่อว่าพ่อยังอ่อนเลยคิดได้ว่า น่าจะกลับมาเคลื่อนไหวให้มันช้าๆหน่อย เราจะได้จับความรู้สึกตัวได้ชัดๆ เรายังไม่เก่งน่าจะเอาฐานให้แน่นก่อน ผมคิดในใจสัญญาณที่สองออกมาแล้ว เค้าเล่าต่อว่า แต่ก่อนที่เราว่าเรารู้สึกตัวนั่นมันรู้สึกก็จริง แต่เป็นความรู้สึกตัวระดับผิวสัมผัส ยกมือไปมามันก็แค่วูบๆ จะมารู้สึกแค่ตอนหยุด แต่ตอนนี้มันไม่ใช่นะ มันรู้เข้าไปยันข้างในเนื้อเลย จะเคลื่อนจะหยุดก็รู้สึกแบบนี้ พอมาจับจุดนี้เข้าใจเลยว่า ทำไมถามซ้ำๆอยู่ได้ว่า รู้สึกชัดไหม เข้าใจเลยว่าความรู้สึกตัวที่เรารู้สึกเมื่อก่อน กับความรู้สึกอันนี้มันเป็นคนละตัวกัน

ตอนแรกมันรู้ที่มือขวาก่อนตอนช่วงที่กำลังจะวางลงบนเข่า ด้วยความที่เราเคลื่อนไหวช้าๆนี่ล่ะ เราถึงจับมันได้ พอเราจับมันได้ มันก็ลามไปที่แขน ไปที่ไหล่ ไล่ลงไปทั้งตัวก็ง่ายแล้ว ระหว่างฝึกหน้ามันเต้นวุบๆเหมือนตอนกินเหล้า ตอนนอนก็ตื่นบ่อยมากนึกว่าเช้าแล้ว คืนนึงตื่นขึ้นมาซักสี่รอบได้มั้ง ถ้าให้เปรียบเหมือนรูปพระพุทธเจ้าที่แปะอยู่ในห้องพระนั่นล่ะ ที่มีแสงออกมาจากตัว แต่พ่อไม่มีแสงออกมาจากตัวนะ ความรู้สึกตัวข้างในที่มันเกิดมันเป็นอย่างนั้น ( ผมแปลกใจมากเพราะนี่คือคำพูดเดียวกับที่ผมบอกตัวเองตอนที่ผมอยู่ตรงจุดนี้ ) ผมเลยบอกว่า มันเหมือนหลอดไฟที่สว่างอยู่ใช่ไหม เค้าบอกว่า อืม เป็นอย่างนั้นใช่เลย

ผมจึงบอกว่า เคล็ดในการผ่านจุดนั้น คือ รู้สึกตัวให้ชัดด้วยการเคลื่อนไหวช้าๆ ตัวนี้จะไปแก้ทั้งการปวดเมื่อยและความง่วง เค้าจึงถามว่า แล้วทำไมไม่บอกแต่แรกเล่า ว่าให้ทำช้าๆ ผมจึงว่า เพราะคนเราจะจำมันได้ฝังใจไปจนตายกับอะไรก็ตามที่เรารู้ขึ้นมาได้เองโดยไม่ต้องมีคนบอกนะสิ

ผมเองก็เคยติดจุดนี้ แล้วก็เจอทางแก้แบบเดียวกันนี่ โดยไม่ต้องมีคนมาบอก ต่อไปเวลาเราจะสอนใคร เราจะมั่นใจ เพราะเราผ่านมาได้จริง และคนที่ผ่านมาก็จะใช้วิธีที่เหมือนกับเราด้วย ประการต่อมาถ้าเราผ่านได้ด้วยตัวเอง เราจะมีกำลังใจในการฝึกต่อไป เราจะรู้ว่าเราไปต่อได้

พอคนเราเห็นพัฒนาการตัวเอง ก็เลยฝึกต่อเองโดยไม่ต้องมีใครมาบังคับ แต่ถ้าถามว่าพ่อรู้อะไรมั่ง พ่อไม่รู้อะไรเลยนะ ก็เราบอกแค่ว่า ให้รู้สึกตัวอย่างเดียวแค่นั้นไม่ใช่เหรอ รูปนาม ขันธ์ห้า ไตรลักษณ์ ปรมัตถ์ อะไรพ่อไม่รู้หรอก พ่อไม่รู้คำศัพท์ พ่อจะเอาแค่รู้สึกตัวล้วนๆให้มันชัดๆนี่ล่ะ

ผมก็เลยบอกว่าเลื่อนระดับมาได้ขั้นนึง คนร้อยคนฝึกจะมาถึงจุดนี้ได้ 70-80 คน พ่อผมถามต่อว่าแล้วขั้นต่อไปล่ะ ผมเลยบอกว่าขั้นต่อไปอาจารย์ผมจากร้อยคนให้ 5 คน แต่ถ้าถามผมผมให้ 2 คน แล้วรู้ได้ไงว่าสิ่งที่พ่อพูดไม่ได้โกหก พ่ออาจจะไปเปิดเน็ตลอกเอาคำพูดจากใครมาตอบเราก็ได้ ไม่มีครูที่เก่งจริงคนไหนที่โดนศิษย์ตัวเองหลอกได้หรอกครับ ผมโม้ทับไปแบบนั้น ของแค่นี้มองออกง่ายมากว่าผ่านมาจริงหรือเปล่า การกระทำท่าทางมันฟ้อง มันไม่ใช่ความรู้ที่จะพล่ามอะไรออกมาก็ได้ แต่มันแสดงผ่านกิริยาท่าทาง เพราะนี่คือการเป็น




ขอให้วันนี้ของทุกคนสวยงามต่อไปครับ

เครื่องกำจัดกิเลสอย่างกลาง

ผมฟังคำสอนจากหลวงพ่อเทียนมาตลอดว่า สมาธิ เป็นเครื่องกำจัดกิเลสอย่างกลาง และกิเลสอย่างกลางคือความสงบ แต่ผมไม่เคยเข้าใจอย่างลึกซึ้งเลยว่า อะไรคือความสงบ ผมพอจะทราบความหมายคร่าวๆจากการตีความตามตัวหนังสือว่า มันหมายถึงพวกที่นั่งหลับตาทำสมาธิดิ่งลึกลงในอารมณ์อันประณีตแล้วจมแช่กับอาการสุขลึกล้ำ การติดกับของอย่างนั้นคือ กิเลสอย่างกลาง ตอนนั้นผมเข้าใจอย่างนั้นนะครับ

แต่ในเมื่อผมไม่ได้ฝึกตนมาด้วยวิธีการเพื่อมุ่งเข้าหาความสงบประเภทนั้น ผมจะไปมีความสงบอันปราณีตเช่นนั้นได้อย่างไร มันหมายความว่าผมข้ามกิเลสอย่างกลางได้เลยหรือเปล่านะ นี่ผมเก่งขนาดนี้เชียว ผมคงเป็นชายผู้ไม่มีกิเลสอย่างกลาง ผมหัวเราะตัวเองแล้วบอกว่า งี่เง่า

ผมจึงเริ่มสังเกตตัวเองและถามตัวเองว่าอะไรคือความสงบกันแน่ และผมได้ทราบว่า เมื่อเราเจริญความรู้สึกตัวมากเข้าๆ ความรู้สึกตัวที่ตื่นขึ้นทั้งตัวจะไปกลบทับอาการทั้งหมด มันจะตื่นตัวอย่างเดียว และผมจะพอใจในอาการตื่นที่ไม่มีอะไรมารบกวนนั้น ในเมื่อมันเกิดบ่อยๆ ผมก็เข้าใจว่า ยิ่งฝึกเก่งเท่าไหร่มันต้องตื่นอยู่อย่างนี้ตลอดไป

เมื่อผมเข้าใจเรื่องของอารมณ์ และได้อ่านสิ่งที่ครูบาอาจารย์สายหลวงพ่อเทียนถ่ายทอดไว้ แม้แต่คำสอนของตัวท่านเอง ท่านกลับบอกว่า “ต้องให้มันเป็นอารมณ์” “ถ้าไม่มีอารมณ์นั่นแสดงว่าเราเขาไปติดความสงบแล้ว” “ต้องทวนอารมณ์” “วิปัสสนาเป็นเรื่องของอารมณ์” คำพูดพวกนี้สื่อถึงอะไรบางอย่างฟังผ่านๆเหมือนผมจะรู้ แต่ผมไม่เข้าใจ ผมไม่แตกฉานพอ

ผมเพิ่งจะมาเข้าใจคำพูดพวกนี้อย่างแจ่มแจ้งไม่นานนี่เอง แม้ว่าการตื่นขึ้นทั้งตัวจะเกิดขึ้นบ่อยมากหรือถี่มาก แต่อาการของความคัน ความเมื่อย ความคิดก็ยังต้องเกิดตามปัจจัยที่มากระทบมัน มันจะคอยขึ้นมาเบียดทำลายความมั่นคงแนบแน่นของความรู้สึกตัวและสร้างความท้อถอยให้เกิดแก่ผู้ฝึก ของพวกนี้พัฒนาให้ไกลไปกว่านี้ไม่ได้เพราะธรรมชาติของขันธ์ห้าเป็นเช่นนั้นเอง จะห้ามไม่ให้รู้ไม่ได้ในเมื่อวิญญาณขันธ์เป็นหนึ่งในขันธ์ห้า

แต่การที่เราตั้งมั่นอยู่กับความรู้สึกตัวที่ล้วนๆโดยไม่หวั่นไหวต่ออาการใดใดของขันธ์ห้าอย่างต่อเนื่องไม่หยุดพัก กลับทำให้ธรรมชาติแห่งความรู้สึกตัวล้วนๆแสดงความเป็นจริงออกมา นั่นคือ สิ่งนี้ไม่เปลี่ยนแปลงตามขันธ์ห้าแม้แต่นิดเดียว ต่อให้เจ็บปวด เมื่อยล้า ร้อนจัด ความรู้สึกตัวล้วนๆไม่เปลี่ยนแปลงไปเลย มันคงที่ของมันอยู่อย่างนั้นตลอดเวลา ผมเข้าใจเดี๋ยวนั้นเลยว่าอะไรคือกิเลสอย่างกลาง และทำไมสมาธิคือเครื่องกำจัดมัน นอกจากนั้นมันยังรู้ไปถึงกิเลสอย่างละเอียดด้วย ผมมั่นใจมากด้วยว่า สติสัมปชัญญะที่ฝึกจนเต็มที่ถึงที่สุดแล้วนั้น จะรู้เป็นตลอดเวลา

( ผมเคยถามพระคนหนึ่งเค้ามาจากสายอื่นไม่ขอบอกนะครับว่าจากไหน ในสายตาผมเค้าพูดจาเลอะเทอะ ผมจึงถามเค้าว่า “จริงหรือครับที่ทุกอย่างนั้นตกอยู่ในกฎไตรลักษณ์” เค้าบอกอย่างมั่นใจว่า “ใช่ทุกอย่าง” ผมจึงถามว่า “ตัวกฎไตรลักษณ์เองนั้นตกอยู่ในกฎไตรลักษณ์หรือไม่” “ตัวธรรมะที่บอกว่าสิ่งทั้งปวงไม่เที่ยง ธรรมะข้อนี้เที่ยงหรือไม่” “ความตายนั้นเที่ยงหรือไม่” เค้าและบรรดาศิษย์หัวเราะในคำถามเพี้ยนๆของผมแล้วบอกว่าผมต้องกลับไปศึกษาเรื่องสมมติและปรมัตถ์ให้ดีก่อนแล้วค่อยมาถาม ผมจึงถามต่อว่า “ในเมื่อต้องแยกสมมตและปรมัตถ์ออกจากกันจะใช้คำว่าทุกอย่างได้อย่างไร” พวกคุณที่อ่านบทความนี้ลองหาคำตอบเอาเองนะครับ “สิ่งทั้งปวงนั้นไม่เที่ยง แล้วความไม่เที่ยงมันเที่ยงหรือไม่” “ความแน่นอนคือความไม่แน่นอน แล้วความไม่แน่นอนนั้นแน่นอนหรือไม่” สุดท้ายผมถามเค้าว่า “สติสัมปชัญญะที่ฝึกมาจนถึงที่สุดแล้วเที่ยงหรือไม่” เค้าบอกว่า “ไม่” ผมจึงหมดความสนใจในคนคนนี้ทันที )


กลับมาที่การฝึกนะครับ

พอผมเข้าใจตรงนี้ผมยิ่งบ้าระห่ำเข้าไปใหญ่ จิตใจมันไม่กลัวอุปสรรคในการฝึกอะไรเลย ขอให้ส่งกิเลสหรือความทุกข์ตัวขัดขวางที่เก่งที่สุดออกมาทีเถอะเพราะผมรู้ว่าผมจะผ่านได้ เคล็ดของมันไม่ได้อยู่ตรงการละทำลายอุปสรรค แต่อยู่ตรงการให้อุปสรรคเกิดขึ้นให้อารมณ์เกิดขึ้น แต่ความรู้สึกตัวล้วนๆที่ฝึกมาดีนั้นจะชัดเจนอยู่ตลอดเวลา มันเข้าไปขัดกระบวนการการเกิดของทุกข์ มันไปเข้าใจเรื่องการทำบุญให้ทานว่าทำยังไงถึงจะทำบุญได้ตลอดเวลา มันแหวกกุศลและอกุศลออกจากกันแล้วทะลวงผ่านช่องกลางระหว่างมันทั้งคู่ เป็นครั้งแรกในชีวิตที่ผมยอมรับตัวเองว่า เก่ง มีเพื่อนหลายคนเคยบอกว่า เออมึงเก่ง งานมึงดี มึงทำได้ไง กูชอบ แม้แต่อาจารย์ผมเค้าก็เคยชมว่า เราเก่งมากนะที่มาถึงจุดนี้ได้ แต่มันไม่ใช่ความรู้สึกที่เรายอมรับตัวเราได้เองแบบนี้

เมื่อก่อนนี้เมื่อมีความรู้สึกเกิดขึ้นมันจะวิ่งเข้าจับตัวที่หยาบก่อนเสมอ แต่คราวนี้มันวิ่งไปหาความรู้สึกที่ละเอียดกว่าด้วยปัญญาที่ฝึกมาอย่างดี เมื่อก่อนเราต้องปัดความคิดปัดวิญญาณขันธ์ออกเราจึงเจอความรู้สึกตัวล้วนๆ แต่ตอนนี้เราไม่ต้องปัดเราก็เจอ ฐานของชีวิตไม่ใช่จิตอีกแล้วแต่เป็นความรู้สึกตัว เหมือนกับเมื่อก่อนเราแบมืออยู่ เราต้องคอยฝึกเพื่อให้มันคว่ำมือบ่อยๆให้ได้เพื่อให้มันเห็นอีกด้านหนึ่ง แต่ตอนนี้มันเห็นทั้งหน้ามือและหลังมือพร้อมกัน ผมรู้จักว่า อะไรคือสภาวะเดินออกมานอกห้อง แต่ยังออกไม่ได้มันยังมีแรงดึงผมให้กลับไปอยู่ในห้อง

จากเดิมความอึดอัดใจจะเกิดขึ้นเมื่อผมเผชิญอุปสรรค แต่ตอนนี้ผมรู้สึกสนุกกับอุปสรรคเพราะมันไม่มีทางแพ้ ธรรมชาติสร้างสิ่งนี้ให้เป็นผู้ชนะอย่างเดียว ความรู้สึกตัวล้วนๆมีอำนาจทำลายความทุกข์ยากของมนุษย์จากขันธ์ห้า แต่สิ่งที่เกิดจากขันธ์ห้าทำลายความรู้สึกตัวล้วนๆไม่ได้ กฎธรรมชาติของสิ่งนี้เป็นเช่นนั้น


มาถึงตรงที่ว่าอะไรคือความแตกต่างของวิญญาณขันธ์กับความรู้สึกตัวล้วนๆ เพราะความเข้าใจโดยทั่วไปมันหมายถึงรู้เหมือนกัน คำตอบก็แสนง่าย ความรู้สึกของวิญญาณขันธ์ไม่ต้องมีปัญญามันก็รู้สึกได้เอง เช่นความรู้สึกคัน ความรู้สึกรัก ความรู้สึกเมื่อย ความรู้สึกหิว ความรู้สึกเครียด ความรู้สึกท้อแท้ ของพวกนี้ไม่ต้องใช้ปัญญาอะไรในการรู้ มันรู้ขึ้นได้เอง ความรู้สึกตัวล้วนๆกับความรู้สึกแบบวิญญาณในขันธ์ห้าจึงเป็นคนละตัวกัน


การอธิบายความเข้าใจในระดับนี้เป็นเรื่องยาก ถ้าเลือกได้ผมจะสอนวิธีทำมากกว่าที่จะมานั่งอธิบาย แม้มันจะยากในการเคี่ยวเข็ญคน แต่ง่ายกว่าการอธิบายด้วยคำพูด

บางคนสงสัยว่าผมสอนพ่อตัวเองได้อย่างไร พ่อผมไม่ได้โง่ เค้าหัวแข็งไม่เชื่ออะไรง่ายๆและประสบการณ์ชีวิตเยอะ พระเณรอะไรไม่สนใจธรรมะอะไรไม่ต้องมาพล่าม แต่ทำไมเค้าเชื่อฟังผมในเรื่องฝึกเจริญสติ นั่นเพราะว่า ผมวางแผนเอาไว้ตั้งแต่ดร็อปเรียน จนเลิกเรียน จนขายบ้านช่อง เพื่ออะไร จุดมุ่งหมายมีเพียงอย่างเดียวคือ แสดงให้คุณพ่อเห็นว่า ผมลงทุนไปเพื่อเอาเวลาทั้งหมดในชีวิตมาฝึก ผมเอาจริงกับสิ่งนี้และสิ่งนี้ส่งผลกับผมจริง แล้วทำไมไม่บวชมันไปซะเลยล่ะ นั่นเพราะว่า การเป็นโยมแสดงออกให้คนใกล้ตัวเห็นได้ชัดมากกว่า ว่าคนที่จะไปจนสุดไม่จำเป็นต้องเป็นพระ ธรรมที่แท้จริงไม่ได้มีไว้เพื่อพระ แต่มีไว้เพื่อทุกคนขอให้ฝึกให้ถูกวิธีให้ต่อเนื่องเท่านั้น

การเจริญสติไม่ใช่เรื่องของความสนุก เพราะมันจะขัดใจตัวเองในทุกเรื่อง มันต้องเป็นคนที่สนใจจริงๆเท่านั้น ถึงจะยอมเสียเวลามานั่งฝึกเพื่อขัดใจตัวเอง และต่อเมื่อสามารถในการเอาชนะใจตัวเองได้เกิดขึ้นครั้งแล้วครั้งเล่า คุณจะเข้าถึงความสนุกบางอย่าง คือ สนุกที่ได้คว่ำตัวเอง สนุกกับการได้เห็นว่าสิ่งที่คนทั่วไปบอกว่าทำไม่ได้หรอกขี้โม้ทั้งเพ มันไม่ใช่แค่ทำได้แต่กำลังเป็นอยู่นี่ไง





ขอให้วันนี้สวยงามต่อไปครับ